policzyć młode cielęta w wolno żyjącym stadzie żubrów.
obejrzeć żeremia i podgryzione osiki, olsze i sosny, co najmniej jednej, z ponad setki, rodziny bobrów.
obserwować ptaki w powietrznych bitwach kruków z orlikami.
wytropić na śniegu ślady rysia (w Puszczy żyje kilkanaście osobników tych kotów).
nie dać się oszukać wilkom w liczeniu ich śladów gdy sznurowały na śniegu.
zachwycić się kwitnącymi różanecznikami w Arboretum w Kopnej Górze.
znaleźć i pozbierać leżące na drodze odłamki krzemienia w prehistorycznej kopalni krzemienia z epoki brązu w Krzemiance.
w meczecie w Kruszynianach wysłuchać opowieści tatarskiego przewodnika i zadumać się egzotyczną kulturą zakorzenioną na Polskiej ziemi.
przejechać rowerem po szerokim dukcie leśnym na wskroś Puszczy i uwierzyć jego nazwie "Trakt Napoleoński" - że tędy spod Moskwy wracał saniami do domu Napoleon Bonaparte.
jesienią, wyzbierać wszystkie borowiki szlachetne i wygrać corocznie organizowane w Puszczy Mistrzostwa Podlasia w zbieraniu grzybów.

Gdybyśmy w wiosenne przedpołudnie spojrzeli na województwo białostockie z lotu ptaka, ujrzelibyśmy przede wszystkim tysięczną paletę odmian zieleni. Zieleń olbrzymich połaci lasów (pokrywających prawie 30% powierzchni województwa), zieleń nadrzecznych łąk i szuwarowisk, to jakże różne odcienie tutejszej przyrody.

O wyjątkowości turystycznej Białostocczyzny w skali Polski i Europy decyduje ilość i stan zachowania jej zasobów przyrodniczych. Najbardziej wartościowe zespoły i elementy środowiska naturalnego objęte zostały ochroną.

Trochę historii

Park Krajobrazowy w Puszczy Knyszyńskiej jest jednym z największych parków krajobrazowych w Polsce. Rozciąga się on na wschód od Knyszyna (obok Białegostoku), obejmując obecnie obszar o powierzchni ok. 1000 km2. Granice puszczy przez stulecia wyznaczały przesłanki polityczne i militarne. Od najdawniejszych czasów człowiek był stałym elementem jej przyrody poczynając od ludów neolitycznych, wczesnośredniowiecznych, nowożytnych z wieków XV i XVI, a kończąc na ludach nam współczesnych. Doceniając wielką wartość Puszczy Knyszyńskiej Uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku utworzono w dniu 24 maja 1988 r. Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej im. Profesora Witolda Sławińskiego. Zajmuje on powierzchnię 74.447 ha, a jego otulina 52255 ha. W ten sposób Park wraz z otuliną objął niemal całą Puszczę Knyszyńską. Lasy i zadrzewienia zajmują 61.127 ha, co stanowi 82,1% powierzchni Parku. Grunty orne oraz łąki i pastwiska obejmują 9.985 ha (13,4%), bagna i torfowiska 436 ha (0,6%), wody 381 ha (0,5%), tereny komunikacyjne, osiedlowe i inne - 2.517 ha (3,4%). Celem Parku jest ochrona i zachowanie zasobów przyrodniczych, walorów kulturowych i historycznych Puszczy Knyszyńskiej, a także stworzenie warunków do prowadzenia działalności naukowej i dydaktycznej oraz rozwijanie turystyki kwalifikowanej i wypoczynku.

Puszcza Knyszyńska jest pozostałością po ogromnym, zwartym kompleksie puszczańskim na pograniczu Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego. W końcu XV wieku były to: Puszcza Grodzieńska, Knyszyńska i Błudowska. Ich zasiedlanie następowało bardzo powoli. Długo był to teren pogranicza, na którym ścierały się wpływy polskie, ruskie, litewskie, jaćwieskie i krzyżackie.
Przyspieszenie kolonizacji puszczy w XVI - XVIII w. doprowadziło do znacznego skurczenia się powierzchni leśnej na rzecz terenów rolniczych. Wówczas to ukształtował się w przybliżeniu zasięg dzisiejszej Puszczy Knyszyńskiej.
Przez długie wieki głównym bogactwem lasów puszczańskich była zwierzyna łowna i produkty bartnictwa. Przez kilkaset lat pozyskiwano w Puszczy drewno na cele opałowe, wytapiano smołę, dziegieć i potaż. Wycinano, sławną na całym świecie, sosnę supraską na maszty okrętów dla wielu Ich Królewskich Mości. Z drewna puszczańskiego korzystali bednarze, kołodzieje, szkutnicy i zwykli gospodarze wyrabiając łyko na zwykłe łapcie do chodzenia. Pozyskanie drewna, które z czasem stało się głównym bogactwem lasów, odbywało się tutaj w niewielkim zakresie, który umożliwiał naturalne odnawianie się puszczańskich zasobów.
Istotne zmiany przyniósł dopiero wiek XIX, kiedy wraz ze wzmożoną eksploatacją lasów pojawiła się konieczność prowadzenia gospodarki leśnej opartej między innymi na sztucznych zalesieniach. W Puszczy Knyszyńskiej największe przekształcenia rozpoczęły się w 1914 r. Okupacyjne wojska niemieckie prowadziły wyrąb lasów na niespotykaną dotąd skalę. Zbudowano w puszczańskich miejscowościach wiele tartaków, poprowadzono sieć kolejek leśnych przeznaczonych do wywozu drewna. Szacuje się, że w latach 1915-1918 wycięto zrębami zupełnymi ponad 10 tys. hektarów lasu - najstarszych i najwartościowszych fragmentów puszczy. Również po odzyskaniu niepodległości prowadzono intensywną eksploatację drewna. Powierzchnię zrębów zupełnych zalesiano monokulturami sosnowymi - bez względu na rodzaj siedliska. Doprowadziło to do zubożenia lasu pod względem przyrodniczym. Na szczęście nie doszło tu do klęsk, jakie miały miejsce w innych lasach, gdzie masowe pojawy owadów niszczyły drzewostany. Poza tym w Puszczy Knyszyńskiej pozostało wiele fragmentów lasu mało przekształconych przez człowieka, co czyni ją bardzo cenną pod względem przyrodniczym.

Geologia i Geomorfologia

Puszcza Knyszyńska leży na Wysoczyźnie Białostockiej zbudowanej z piaszczystych i żwirowych osadów zlodowacenia środkowo-polskiego, pożłobionych wąwozami i kotlinami. Na terenie Puszczy Knyszyńskiej występują liczne wzgórza moreny czołowej, doliny, baseny, ozy, kemy, pola sandrowe. Wyniesienia morenowe charakteryzują się dużymi nachyleniami stoków o znacznych deniwelacjach, a pokryte lasami stwarzają wspaniałe krajobrazy. Szczególnie ciekawym pod tym względem jest wał terenowy rozciągający się pomiędzy Waliłami i Czarną Białostocką, którego długość wynosi ok. 30 km. Jego wysokość w części południowej w okolicach Królowego Mostu - tzw. Wału Świętojańskiego osiąga 210,8 m n.p.m, znajduje się tutaj dobry punkt widokowy z panoramą na rezerwat Las Cieliczański. Pomiędzy pagórkami i wzgórzami występują rozległe obniżenia wypełnione często znacznymi pokładami torfu. Wiele z takich torfowisk zostało objętych ochroną ze względu na cenne walory przyrodnicze i retencyjne. Z większych tego typu obiektów należy wymienić rezerwaty: "Stare Biele", "Kozłowy Ług", "Taboły", "Jesionowe Góry".

Bogata jest sieć rzek i strumieni. Wody powierzchniowe puszczy charakteryzują się bardzo dużą zwięzłością hydrograficzną, gdyż blisko 95% obszaru leży w dorzeczu jednej rzeki - Supraśl (przepływająca w 2/3 swej długości przez puszczę) wraz z jej głównymi dopływami: Słoją, Sokołdą, Płoską i Czarną. Inne mniejsze rzeczki płynące przez puszczę to: Krzemianka, Pilnica, Świniobródka, Bartoszycha, Hatka, Woronicza, Cieliczanka i wiele innych. Również w dolinach rzecznych występują pokłady torfów, szczególnie wartościowe znajdują się w okolicach Podsokołdy, są to tzw. "borowiny" wykorzystywane w celach leczniczych. W planach gminy Supraśl jest utworzenie Uzdrowiska Nizinnego Klimatyczno-Borowinowego, które będzie bazować na powyższych złożach borowinowych. Cenną właściwością torfowisk są bardzo pojemne zbiorniki retencyjne, co w dzisiejszej dobie pogłębiających się deficytów wodnych wydaje się być coraz bardziej doceniane. Na niektórych rzekach utworzono kilka zbiorników zaporowych tj. Czapielówka, Radulin, Komosa, Stanek, Świniobród, Wasilków, które właśnie spełniają funkcje retencyjne i rekreacyjne. Jako osobliwość Puszczy Knyszyńskiej należy wymienić licznie występujące źródliska, naturalne wypływy wód podziemnych tj. wysięki, wycieki, młaki oraz źródła. Jest ich łącznie 440. Szczególnie efektownie wyglądają punktowe miejsca wypływu wód tworzące rozległe misy. Rozmieszczenie tych unikalnych obiektów hydrograficznych jest nierównomierne, a największe ich zagęszczenie występuje w dolinach głównych rzek.

Klimat i pogoda

Klimat tutejszych terenów charakteryzuje się znacznym kontynentalizmem, właściwie stanowi jakby strefę przejściową pomiędzy klimatem morskim i kontynentalnym co objawia się upalnymi i suchymi latami oraz mroźnymi i dość śnieżnymi zimami.
Opady wynoszą stosunkowo niewiele ok. 550 mm rocznie.
Długość okresu wegetacyjnego wynosi 200-210 dni. Początek okresu wegetacyjnego przypada na 5-10 kwiecień, a koniec na 25-30 październik.
Pokrywa śnieżna utrzymuje się tu przeciętnie 130 dni w roku.
Lata są gorące i upalne tempteratury do 30°C, zimy mroźne i śnieżne, mrozy nawet do -20°C; C.
Dla planujących noclegi w namiotach informujemy że przymrozki przygruntowe zaczynają się już na początku września. Należy zabezpieczyć się przed komarami, kleszczami i innymi insektami których w Puszczy jest wyjątkowo dużo.

Flora

Lasy zajmują 78% powierzchni puszczy wynoszącej 123500 hektarów. Średnia wieku drzew waha się w granicach 50-60 lat, ponad 100-letnich jest tylko kilka procent. Dominują drzewa iglaste (około 85%). Przeważa sosna (71,4%) i świerk (13,3%). Wśród drzew liściastych największą powierzchnię drzewostanu zajmują: brzozy (7,2%), olchy (4,0%), dęby (3,5%) oraz podrzędnie grab i osika. Lasy w znacznym stopniu modyfikują klimat wpływając na zmniejszenie prędkości wiatru i amplitudy temperatur, zwiększenie ilości opadów oraz na wilgotność, a także na trwałość pokrywy śnieżnej. Flora puszczy liczy 843 gatunki roślin naczyniowych, co stanowi około 38% całej flory naczyniowej Polski. Bogata jest też (ok. 280 gatunków), choć słabo poznana flora unikalnych mszaków (jako jedyne w Polsce i Europie), porostów i grzybów. Występują tutaj 22 typy zbiorowisk leśnych. Ze zbiorowisk subborealnych należy wymienić m.in. - bór iglasty podmokły, bór iglasty wysoki, bór mieszany wielogatunkowy. Borealny charakter roślinności posiadają natomiast takie zbiorowiska jak: świerczyna bagienna, bór bagienny, bór mechowiskowy, biel (sosnowo-brzozowy las bagienny) oraz łęg świerkowy. Większość z wyżej wymienionych zbiorowisk usytuowanych jest na torfowiskach, z których szczególnie cenne są torfowiska wysokie z reliktowymi gatunkami roślin, np. z chamedafne północną. Obok zwiększonej liczby gatunków borealnych, w roślinności Puszczy zaznacza się dominacja świerka pospolitego (Picea abies). Świerk pospolity wykazuje tu największą ekspansję, a wraz z nim do podstawowych gatunków drzew zalicza się również sosnę zwyczajną ( Pinus sylvestris ). Około 70% lasów puszczy stanowią drzewostany których głównym składnikiem są wyżej wymienione dwa gatunki. Wśród drzew liściastych największą rolę odgrywa dąb szypułkowy (Quercus robur), brzoza brodawkowata (Betula pendula), grab (Carpinus betulus), lipa drobnolistna (Tilia cordata), osika (Populus tremula), jesion wyniosły (Fraxinus excelsior), olsza czarna (Alnus glutinosa) i klon zwyczajny (Acer platanoides). Obszar leży natomiast poza zasięgiem jodły (Abies alba), buka (Fagus silvatica) i jaworu (Acer pseudoplatanus), a dąb bezszypułkowy leży na granicy swego zasięgu.

Drzewostany dębowe położone są w północnej części i zajmują ok. 5% powierzchni. Bardzo cennym gatunkiem puszczy jest sosna "supraska"- ekotyp sosny zwyczajnej. Są to obecnie najpiękniejsze i najbardziej okazałe egzemplarze tego gatunku drzewa w kraju, a być może już nawet i w Europie. W ciągu tysięcy lat wykształciła się w wyniku naturalnego doboru, ciągłego dostosowywania się do miejscowych warunków klimatycznych i siedliskowych. W warunkach Puszczy Knyszyńskiej znajduje najlepsze warunki do swego rozwoju. W wieku 150 lat osiąga wysokość ok. 45 m i średnicę ok. 90 cm. Słynna na całym świecie, była od wieków przedmiotem handlu z licznymi krajami Europy, spławiano ja rzeką Supraśl do Narwi, a dalej Wisłą do Gdańska. Do dziś sosna ta zwana również masztową, ze względu na swe niezwykle cenne własności genetyczne, techniczne i ekologiczne stanowi bardzo cenny obiekt przyrodniczy, hodowlany i gospodarczy.

Lista gatunków całkowicie chronionych:

Symbolem (*) oznaczono gatunki znajdujące się na "Liście roślin zagrożonych w Polsce" (Zarzycki, Wojewoda, Heinrich 1992).

Gatunki zamieszczone w "Polskiej Czerwonej Księdze" (Zarzycki, Kaźmierczakowa 1993) oznaczono następującymi symbolami: E - gatunek wymierający V - gatunek narażony na wyginięcie Polypodiaceae.

Pióropusznik strusi Matteuccia struthiopteris (L.) Tod. Bardzo rzadko w łęgu olszowym, tylko w rezerwacie Kulikówka, gdzie rośnie masowo na dość dużej powierzchni. Lycopodiaceae
Widłak wroniec Huperzia selago (L.) Bernh. ex Schrank et Mart. (=Lycopodium selago L.). Często, w bagiennych borach mieszanych, łęgach olszowych i w wilgotnych lasach mieszanych i liściastych.
Widłak jałowcowaty Lycopodium annotinum L. Bardzo często, w borach mieszanych, rzadziej w lasach mieszanych bagiennych.
Widłak goździsty Lycopodium clavatum L. Rzadko, w borach sosnowych i borach mieszanych.
Widłak spłaszczony Diphasium complanatum (L.) Rothm. (=Lycopodium complanatum L.). Rzadko, w borach sosnowych.
Widłak cyprysowaty D. tristachyum (Pursch) Rothm. (=Lycopodium tristachyum Pursch). Bardzo rzadko, w borach sosnowych. Betulaceae
Brzoza niska Betula humilis Schrank. Rzadko na torfowiskach niskich i w sosnowo-brzozowych lasach bagiennych. Najliczniej w rezerwacie Kozłowy Ług. Salicaceae
(V) Wierzba borówkolistna Salix myrtilloides. L. Bardzo rzadko na torfowiskach niskich.
Wierzba lapońska S. Lapponum L. Jedno stanowisko w szuwarze turzycowym w rezerwacie Stare Biele. Caryophyllaceae
Goździk piaskowy Dianthus arenarius L. Bardzo rzadko, w borach sosnowych i na nasłonecznionych suchych obrzeżach lasu.
Goździk pyszny D. superbus L. Bardzo rzadko, na torfowiskach niskich. Ranunculaceae
Pełnik europejski Trollis europaeus L. Rzadko, na śródleśnych łączkach i obrzeżach wilgotnych lasów.
Orlik pospolity Aquilegia vulgaris L. Dość często w lasach mieszanych.
Sasanka otwarta Pulsatilla patens (L.) Miller. Dość często w borach sosnowych, na nasłonecznionych obrzeżach lasów.
Pulsatilla patens subsp. teklae Zam. (P. Teklae Zam.). Bardzo rzadko w borach mieszanych świeżych.
Sasanka łąkowa P. pratensis (L.) Miller. Dość rzadko na obrzeżach borów sosnowych. Nymphaeaceae
Grzybienie białe Nymphaea alba L. Bardzo rzadko w rzekach i stawach.
Grzybienie północne N. candida C. Presl. Bardzo rzadko w starorzeczach.
Grążel żółty Nuphar lutea (L.) Sibth. et Sm. Rzadko w rzekach. Droseraceae
Rosiczka okrągłolistna Drosera rotundifolia L. Dość rzadko na torfowiskach wysokich. Rosaceae 21. Parzydło leśne Aruncus dioicus (Walter) Fernald (=A. silvester Kost.). Bardzo rzadko w łęgach jesionowo-olszowych. Papilionaceae
Ostrołódka kosmata Oxytropis pilosa (L.) DC. Bardzo rzadko na stokach, w trzcinnikowo-sosnowym borze mieszanym.
Groszek wschodnio-karpacki Lathyrus laevigatus (Waldst. et Kit.) Gren. Bardzo rzadko w grądach miodownikowych. Thymelaeaceae
Wawrzynek wilczełyko Daphne mezereum L. Bardzo często w lasach liściastych, grądach miodownikowych, rzadziej w łęgach jesionowo-olszowych. Araliaceae
Bluszcz pospolity Hedera helix L. Bardzo rzadko w lasach liściastych. Pirolaceae
Pomocnik baldaszkowy Chimaphilla umbellata (L.) W. Barton. Dość często w borach sosnowych, rzadziej w borach mieszanych. Ericaceae
(E) Chamedafne północna Chamaedaphne calyculata (L.) Moench. Bardzo rzadko w borze bagiennym, w rezerwacie Jesionowe Góry. Polemoniaceae
Wielosił błękitny Polemonium coeruleum L. Rzadko na torfowiskach niskich. Scrophulariaceae 29. Naparstnica purpurowa Digitalis purpurea L. Rzadko w lasach mieszanych.
Naparstnica zwyczajna D. grandiflora Miller. Dość rzadko w lasach mieszanych i w dąbrowach. 31. Gnidosz królewski Pedicularis sceptrum-carolinum L. Rzadko na torfowiskach niskich. Gentianaceae
Goryczka błotna Gentianella uliginosa (Willd.) Borner (=Gentiana uliginosa Willd.). Bardzo rzadko na łąkach. Caprifoliaceae
Zimoziół północny Linnaea borealis L. Bardzo rzadko w borze mieszanym. Compositae
Arnika górska Arnica montana L. Dość często w borach mieszanych.
Dziewięćsił bezłodygowy Carlina acaulis L. Bardzo rzadko na obrzeżu boru mieszanego. Liliaceae
Lilia złotogłów Lilium martagon L. Często w grądach miodownikowych. Orchidaceae
Obuwik pospolity Cypripedium calceolus L. Bardzo rzadko na brzegu łęgu jesionowo-olszowego. 38. Storczyk krwisty Dactylorhiza incarnata (L.) Soo (=Orchis incarnata L.). Dość rzadko na torfowiskach niskich.
Storczyk szerokolistny D. majalis (Reichenb.) P. F. Hunt et Summerhaves (=Orchis latifolia L.). Dość często na wilgotnych łąkach.
Storczyk plamisty D. maculata (L.) Soo (=Orchis maculata L.). Często w wilgotnych lasach liściastych, w borach mieszanych torfowcowych, rzadziej w sosnowo-brzozowych lasach bagiennych. 41. Podkolan biały Platanthera bifolia (L.) L. C. M. Richard. Dość często w grądach miodownikowych, rzadziej w lasach liściastych.
Podkolan zielonawy P. chlorantha Custer ex Reichenb. Bardzo rzadko w grądach miodownikowych. 43. Kruszczyk szerokolistny Epipactis helleborine (L.) Crantz. (=E. latifolia (L.) All.). Dość rzadko w borach mieszanych torfowcowych.
Kruszczyk rdzawoczerwony E. atrorubens (Hoffm.) Schultes (=E. atropurpurea Raf.). Bardzo rzadko w borach sosnowych.
*Kruszczyk błotny E. palustris (L.) Crantz. Dość często na torfowiskach przejściowych.
Listera sercowata Listera cordata (L.). Dość często w borach mieszanych torfowcowych i borach świerkowych torfowcowych.
Listera jajowata L. ovata (L.) R. Br. in Aiton. Rzadko w łęgach jesionowo-olszowych i w borach mieszanych torfowcowych.
Gnieźnik leśny Neottia nidus-avis (L.) L. C. M. Richard. Rzadko w lasach liściastych.
Tajęża jednostronna Goodyera repens (L.) R. Br. Często w borach sosnowych.
*Lipiennik Loesela Liparis loeselii (L.) L. C. M. Bardzo rzadko na torfowiskach przejściowych. 51. (V) Wątlik błotny Hammarbya paludosa (L.) O. Kunze (=Malaxis paludosa (L.) Sw.). Bardzo rzadko na torfowiskach przejściowych.
*Wyblin jednolistny Microstylis monophyllos. Dość rzadko.
*Żłobik koralowaty Corallorhiza trifida Chatel. Bardzo rzadko w borach mieszanych torfowcowych.
*Buławnik czerwony Cephalanthera rubra (L.) Rich. Bardzo rzadko na torfowiskach przejściowych.
Buławnik wielkokwiatowy C. damasonium (Mill.) Druce. Bardzo rzadko w łęgach jesionowo-olszowych.

Lista gatunków częściowo chronionych Polypodiaceae

Paprotka zwyczajna Polypodium vulgare L. Rzadko, głównie w wilgotnych lasach liściastych i w łęgach olszowych. Aristolochiaceae
Kopytnik pospolity Asarum europaeum L. Bardzo często w lasach liściastych i łęgach jesionowo-olszowych. Saxifragaceae
Porzeczka czarna Ribes nigrum L. Często w łęgach jesionowo-olszowych, rzadziej w lasach liściastych. Rhamnaceae
Kruszyna pospolita Frangula alnus Miller. Powszechnie we wszystkich zbiorowiskach leśnych. Primulaceae
Pierwiosnka lekarska Primula veris L. (=P. officinalis (L.) Hill.). Rzadko w grądach miodownikowych. Ericaceae
Bagno zwyczajne Ledum palustre L. Dość często w borach bagiennych i na torfowiskach wysokich. 7. Mącznica lekarska Arctostaphyllos uva-ursi (L.) Sprengel. Dość rzadko w borach sosnowych. Gentinaceae
Centuria pospolita Centaurium erythraea Rafn. subsp. erythraea (=C. umbellatum Gilib.) Bardzo rzadko na ugorach i pastwiskach. Rubiaceae
Marzanka wonna Galium odoratum (L.) Scop. (=Asperula odorata L.). Często w lasach liściastych, rzadziej w łęgach jesionowo-olszowych. Caprifoliaceae
Kalina koralowa Viburnum opulus L. Często w lasach liściastych, grądach miodownikowych, rzadziej w łęgach jesionowo- olszowych. Compositae
Kocanki piaskowe Helichrysum arenarium (L.) Moench. Dość często na ugorach, przydrożach, piaszczystych skarpach. Liliaceae
Konwalia majowa Convalaria maialis L. Powszechnie w borach mieszanych. Gramineae
*Turówka leśna Hierochloe australis (Schrader) Roemer et Schultes. Dość rzadko w grądach miodownikowych, rzadziej w borach mieszanych.

Fauna

Od 1973 r. Puszcza Knyszyńska może pochwalić się obecnością największych polskich ssaków - żubrów. Stado tych zwierząt liczy ok. 25 sztuk i jest jednym z 5 wolno żyjących stad w Polsce. Główną ostoją puszczańskich żubrów jest liczący około 1600 hektarów kompleks łąk śródleśnych u źródeł rzeczki Radulinki. Na okres zimowy żubry przechodzą do północnej części Puszczy i przebywają wtedy w małych śródpolnych laskach sosnowych, z których wychodzą na pola obsiane zbożami ozimymi lub rzepakiem. Wśród pozostałych zwierząt występują licznie jelenie osiągające największe w Polsce rozmiary i poroże, łosie, sarny, dziki. Z gatunków drapieżnych żyją tu rysie i wilki, szacowane na 40 sztuk, a oprócz nich lisy, borsuki, kuny, łasice, gronostaje i jenoty. Nad brzegami rzek i strumieni bytują piżmaki i bobry, a na polach i obrzeżach lasów - zające. Z drobnych ssaków stwierdzono występowanie 18 gatunków m.in.: ryjówki aksamitnej i malutkiej, rzęsorka rzeczka, badylarki, smużki, darniówki zwyczajnej i myszy leśnej, z których 7 jest objętych ochroną, a 4 z nich należy do bardzo rzadkich, np. orzesznica i koszatka należące do rodziny pilchowatych. Prowadzą one nadrzewny tryb życia. Obecność pilchowatych świadczy o wysokim stopniu naturalności środowiska Puszczy Knyszyńskiej.

Puszcza Knyszyńska jest miejscem bytowania 154 gatunków ptaków, pośród których 139 to gatunki lęgowe. Najliczniej reprezentowane są wróblowe (83 gatunki), jastrzębiowe (11 gatunków), łaźce (9 gatunków), blaszkodziobe (8 gatunków), siewkowe (8), sowy (6) oraz kuraki, żurawiowe i gołębiowe (po 5 gatunków). Wśród nich są gatunki rzadkie i ginące: orły bieliki, kanie rude oraz derkacze. Cenne są również: bociany czarne, żurawie, trzmielojady, gadożery, orliki krzykliwe i włochate, puchacze, sóweczki, kruki, włochatki oraz dzięcioły: trójpalczasty i białogrzbiety.

Rezerwaty przyrody

W celu ochrony najcenniejszych fragmentów puszczy utworzono 21 obiektów rezerwatowych objętych ochroną częściową i ścisłą, o ogólnej powierzchni 3956,35 ha. Są to: Jesionowe Góry, Las Cieliczański, Budzisk, Bahno w Borkach, Jałówka, Stare Biele, Międzyrzecze, Krzemianka, Taboły, Góra Pieszczana, Chomontowszczyzna, Kozłowy Ług, Surażkowo, Woronicza, Wielki Las, Krasne, Starodrzew Szyndzielski, Krzemienne Góry, Stara Dębina, Karczmisko i Kulikówka. Największym rezerwatem jest rezerwat Jesionowe Góry - zajmuje 376,55 ha, najmniejszym zaś rezerwat Kulikówka - 10,88 ha. Obszary uznane za rezerwaty przyrody wyłączone są z normalnego zagospodarowania, a nadzór nad nimi sprawuje Wojewódzki Konserwator Przyrody w Białymstoku. Obok rezerwatów funkcjonują liczne pomniki przyrody, są to głównie sędziwe drzewa i głazy narzutowe.

Arboretum w Kopnej Górze

Jest szczególną atrakcją przyrodniczą. Założone i prowadzone przez Nadleśnictwo Supraśl jest pierwszą tego typu placówką w północno-wschodniej Polsce. Zajmuje obszar 26 ha zróżnicowanego pod względem wysokościowym i siedliskowym terenu, położonego nad rzeką Sokołdą. Ma charakter parku leśnego, w którym zgromadzono już ok. 500 gatunków i odmian drzew i krzewów. Pomimo młodego wieku (założone w 1988 r.) obiekt ten pełni ważną rolę dydaktyczną. Stał się również popularnym miejscem rekreacji i wypoczynku. Jest także miejscem historycznym. Pobliskie łąki nad Sokołdą to miejsce bitwy z czasów Powstania Styczniowego, a rosnące na terenie Arboretum pomnikowe dęby są miejscem straceń powstańców. Samo Arboretum również nosi imię Powstańców 1863 roku.

Jak dojechać

Kluczowym miejscem do ktrego trzeba dojechać jest Białystok. Puszcza jest ograniczona dwiema drogami Białystok -Bobrowniki ( granica z Białorusią ) oraz Białystok - Krynki. Zwiedzanie można zacząć z dowolnego miejsca na wymienionych drogach.

Opracował:
Sebastian Bytys

Design, development engine by Rafaďż˝ Krďż˝l & [GG].

Panel administracyjny